Close

Vetus 3. Bölüm – 7 Ekim 2018 – Rönesans vol. 1

Rönesans sanatında ortaçağda yasak olan her şeyin üzerine gidilmiş; sanatçı, kilise ve imparatorların otoritesinden çıkmaya çalışarak özgünlük ve yeniliklerin peşine düşmüştür. Bu dönemde matbaanın bulunması ile nota yazımı gelişmiş ve müzik yazısı sistematikleşmeye doğru giderken çalgısal müzik önem kazanmış, icra teknikleri ön plana çıkmaya başlamıştır. Rönesans müziğindeki en önemli yenilik ise çoksesliliğin gelişmesidir;  besteciler yalnızca çalgısal müzikte değil insan sesinin kullanımında da dikey çoksesliliğe yönelmişlerdir. Bu dönemde “A capella” korolar oldukça yaygınlaşır, madrigaller motetlerden farklı olarak dindışı metinleri, yaşamla ilgili sıradan konuları işler. Bu döneme kadar kontrpuan şeklinde yazılan vokal müzik eserleri, madrigaller ile birlikte dikey çokseslilikle yazılmıştır. Bu vesileyle çoksesli armonin temelleri atılmış, yoğun dramatik bölümlerde – ortaçağda yasak olan- kromatizm kullanılmıştır.

Madrigaller; üçten fazla vokalin birlikte söylediği oda müziği eserleridir, bu dönemde yaygın olarak 4-5 ses için bestelenen eserlerde hiçbir parti birbirinden önde değildir, ana melodinin taşındığı bir cantus firmus partisi ya da eşlik partileri yoktur. Madrigal formu için; aynı anda birbirinin taşıyıcısı ve dikey bir armoni oluştururken paralel yürüyen ezgi demetleri diyebiliriz.  Erken Rönesans dönemindeki vokal müziğindeki çokseslilik arayışları ve sonrasında geliştirilen madrigal formu müzik tarihinde çalgısal oda müziğine ve dikey armoniye temel oluşturmuştur.

15.yy’dan önce vokal müzik bölgelere göre ayrı özellikler taşımazken, Rönesans ile birlikte kilise egemenliğinde yazılan tek tip biçimler bırakılarak her ulusun kendine özgü şarkı formu oluşmaya başlamıştır. Lied; Almanların aşk şarkıları, Carol; İngiliz halk şarkısı, Chanson; Fransız çoksesli aşk şarkısı, Frottola; İtalyan karnaval şarkısı gibi bölgesel türler belirginleşmiştir. Motet formu ise; çokseslilik ile tüm seslerin aynı metni seslendirdiği birleşik bir yapıya dönüşmüştür.

Vetus’un bu haftaki yolculuğu; Rönesans çoksesli vokal müziğinin en önemli motet, madrigal, missa örneklerini bestelemiş; G. Palestrina, C. Monteverdi, Josquin des Prez, C. Gesualdo, William Byrd’e…

Başak İdil Özen

Programın tüm bölümleri için tıklayınız...

Spotify

Benzer İçerikler

Send this to a friend