Close

Novus 8. Bölüm – 4 Şubat 2018 – Ernst Krenek

1939 yılında ABD’ye göç eden Avusturya asıllı Ernst Krenek, yaklaşık seksen yıllık bestecilik yaşamı ile 20. yüzyılın tamamında yaşamış ve eserlerini çağdaş tekniklerin çoğunu kullanarak yazmıştır. Krenek; atonaliteye yönelmiş, aleatorik, elektronik ve işlevsel-toplumcu müzik türlerinde eserler üretmiştir.

20. yüzyılın ikinci yarısı ile birlikte yeni arayışlar ve teknolojik gelişmelerin sonucunda elektronik müzik akımı ortaya çıkmış ve müzik olduğundan farklı bir boyuta evrilmiştir. Besteciler teknolojinin verdiği yeni olanaklarla deneysel çalışmalar yapmış; Telharmonium, Theremin, Ondes Martenot gibi elektronik makineler yardımıyla sesler üreterek, fonometrik arayışlarla ses kurguları yaparak müzik yazmaya başlamışlardır. Bu anlamda avangart besteciler müzik yazmanın ötesine geçerek ses enstalasyon kurguları denebilecek deneysel işler üretmişlerdir. Ernst Krenek kompozisyonda arayış ve materyal anlamında avangart bestecilere yönelmiştir. Bunun yanında anlatımcı niteliğini korumuş ve özellikle operalarında toplumsallığı-güncelliği gözeten eserler yazmıştır. Özellikle 1955 ve 1977 yılları arasında yazdığı elektronik müzik kompozisyonları oldukça önemlidir. Bu kompozisyonlar içinde en dikkat çeken -Cage müziğine yaklaşan- eserleri; 1956 yılında iki vokal (soprano, tenör) ve teyp için yazılmış "Spiritus Intelligentiae, Sanctus, Op. 152" ve 1977 yılında obua, piyano, perküsyon, teyp ve bir anlatıcı için yazılmış "They Knew What They Wanted, Op. 227". Krenek 20. yüzyıl piyano edebiyatı dilini oldukça genişleten eserler yazmış; avangart–deneysel niteliği yansıttığı atonal ve dinleme alışkanlıklarını zorlayıcı müzikler üretmiştir. Bu nedenle günümüzde dahi konserlerde icra edilmek üzere tercih edilen bir besteci değildir. Ayrıca piyano eserlerinin de diğer eserleri gibi icrası çok zordur. Krenek'in olgunluk döneminden, 1988 tarihli, "Piano Sonata No. 7, Op. 240" ve "Organ Concerto, Op. 235" bestecinin piyano edebiyatındaki yeniliklerini en güzel yansıtan eserlerindendir.

Almanya’da 2. Dünya Savaşı sırasında icat edilen kasetçalar ile doğal sesler ve sanayi sesleri kaydedilmeye başlanmış, düzenlenip tekrar üretilmiştir. Bu yöntem “somut müzik” kavramını ortaya çıkarmıştır. Ernst Krenek, kasetçalar gibi teknolojik yeniliklerden beslenerek bunu üretimine yansıtmış ve uzun süreli bestecilik yaşamı boyunca neredeyse tüm türler için eserler yazmıştır; konçertolar, oda müzikleri, senfoniler, piyano ve org için eserler, koral ve solo vokal eserleri, baleler, elektronik müzik kompozisyonları, toplam 240 opera… Krenek, besteciliğinin yanında müzik eğitimciliği yapmış ve teorik kitaplar da yazmıştır. Çağın en üretken ve daima yeninin peşine düşmüş bestecisi Krenek ne yazık ki çok az dinlenmekte ve bilinmektedir.

Başak İdil Özen

Liste

Programın tüm bölümleri için: Novus

Benzer İçerikler

Bizi takip etmek de istersin belki. : )

Send this to a friend